از ميان مصاحبه ها

مصاحبه ی اختصاصی سايت گزارشگران با نيلوفر بيضايی

( چاپ شده در سايت گزارشگران 2007)

PDF نسخه

 

 

 

 

 

 

 

 


تلاش شماره ٢٥

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

  از جمله اخبار روزانه ای كه در نشريات و رسانه ها ديده ميشود مربوط به دستگيری ها و ادامه بازداشت فعالين جنبش زنان است. در حال حاضر چه تعداد از اين فعالين در زندانها بسر ميبرند؟

 

پاسخ: در اين مورد شايد بهتر باشد از فعالين داخل كشور سوال شود كه اطلاعات دقيقتری دارند. تا جايی كه من از طريق رسانه های اينترنتی و سايتهای زنان خبر دارم، زنان بسياری در يك سال گذشته دستگير و سپس با قرار وثيقه آزاد شده اند، اما بطور مكرر به دادگاه احضار می شوند و برای تعدادی از آنها حكم صادر شده كه آخرين موارد آن نوشين احمدی خراسانی و پروين اردلان هستند كه هر يك به سه سال حبس تعليقی محكوم شده اند و شش ماه از اين حبس لازم الاجرا و از نوع حبس تعزيری است. همچنين خانمها ناهيد كشاورز و محبوبه حسين زاده همچنان در اوين در حبس به سر می برند. در مورد فعالين زنان در شهرستانها نيز هيچ خبری به من نرسيده است.

 

چه راههايی را برای حمايت از اين جنبش و تلاش برای آزادی فعالين زندانی موثر ميدانيد؟

 

پاسخ: در حال حاضر يكی از مهمترين راهها انعكاس اخبار مربوط به فشار بر زنان در سطح بين المللی است كه اعتراض و فشار ارگانهای حقوق بشری ، مدافعين حقوق زنان را در سطح وسيعی بدنبال دارد. يكی ديگر از راهها حمايت فعالين سياسی و اجتماعی در داخل و خارج از اين زنان است. بهر حال بهيچوجه نبايد اين موضوع را مسكوت گذاشت. بايد بطور مكرر از طرق مختلف فشار بر حكومت اسلامی را افزايش داد و هزينه ی ادامه ی چنين رفتارهايی را برای حكومت بالا برد. در عين حال از آنجا كه بدليل سانسور شديد در داخل اين خبرها انعكاس عمومی نمی يابد و اكثر مردم از اين دستگيريها بی خبرند، می بايست بدنبال امكاناتی بود كه بتوان مردم را در بيشتر با واقعياتی كه از آنها پنهان می شود آشنا كرد.

 

كمپين های تاكنونی كه با تومارهای حمايتی صدها نفر همراه شده است، تا چه حد در حمايت از قزبانيان سركوب و آزادی آنان از زندانها مفيد ميدانيد؟

 

پاسخ: به نظر من بی اثر نيست. همين كمپينها نشان می دهد كه تعداد زيادی اين اخبار را دنبال می كنند ودر برابر آن بی تفاوت نيستند. همين تعداد اين خبرها را به تعداد ديگری نيز می رسانند و اين برای حكومت يك زنگ خطر بشمار می آيد كه نشان از پتانسيل عظيم اعتراضی در ايران دارد. از سوی ديگر با توجه به اينكه بسياری از همراهان بالقوه ی جنبش زنان در ايران حاضر به پرداختن بها نيستند و فضای سركوب شديد، بسياری را وادار به سكوت می كند و با در نظر گرفتن اينكه بسياری از همراهان جنبش زنان در خارج از كشور به سر می برند و امكان حضور در ايران ندارند، اين كمپينها و حمايتها به عامل نزديكی بيشتر فعالين داخل و خارج بدل شده است.

 

نقش رسانه ها و منابع خبری ايرانی در خارج از كشور را در انعكاس اخبار مبارزات زنان و حمايت از اين جنبش چگونه ارزيابی ميكنيد؟ در واقع پيشنهاد و يا پيام شما به دست اندركاران اين منابع چيست؟

 

پاسخ: بنظر من بسياری از اين رسانه بخوبی عمل می كنند و در انعكاس چنين خبرهايی بسيار فعالند. از آنجا كه اينطور كه پيداست فشارهای حكومت بر فعالين تمامی ندارد و مرتب ابعاد آن گسترده تر می شود، شايد بد نباشد كه اين رسانه ها يك بخش دائمی مربوط به اين سركوبها و اعتراضات تعلق بدهند و مرتب آن را به روز كنند.

 

در همين رابطه و همانطور كه ميدانيد كارزار زنان در خارج از كشور هرساله تلاشهای ارزشمندی در دفاع از جنبش زنان ايران و لغو قوانين تبعيض آميز انجام ميدهد. نظر شما در اينمورد چيست؟

 

پاسخ: ببينيد من هر حركتی را كه در جهت دفاع از حقوق زنان و در اعتراض به قوانين زن ستيز حكومت دينی انجام شود، مثبت می دانم. از جمله حركت دوستانمان را در كارزار زنان كه بسيار در اين زمينه زحمت می كشند. منتها به اين دوستان سه پيشنهاد يا بعبارت ديگر سه نقد بر مبانی حركت آنها دارم. اولين پيشنهاد من به آنها اين است كه تلاش كنند استقلال خود را از سازمانهای سياسی كه بدانها وابسته هستند و يا سمپاتی دارند حفظ كنند. من تمام اخبار مربوط به كارزار زنان را بدقت و از طريق رسانه دنبال كرده ام. در كارزار اول از سوی بخشی از همرزمان سياسی اين زنان نسبت به حركتی كه آغاز كردند اعتراض شد كه بطور خلاصه مضمون اين اعتراضات اين بود كه عمده كردن مسئله ی زنان ، مسئله ی مبارزه با امپرياليسم و سرمايه داری را به تعويق می اندازد. البته اين دوستان از موضع خود در برابر اين اعتراضات دفاع كردند اما شايد بطور ناخودآگاه و شايد هم آگاهانه يكی از مراكز ثقل طرح خواسته هايشان به مسئله ای خارج از حوزه ی زنان يعنی ضديت با امپرياليسم بدل شد. يعنی يك ديدگاه سياسی خاص را با طرح خواستهای عام زنان تداخل دادند كه در مورد الويتها در آن توافق عمومی وجود ندارد. اين بدين معنا نيست كه من مسئله ی زنان را يك مسئله ی سياسی ندانم و بخواهم صرفا بعنوان يك مسئله ی صنفی مطرح شود. بلكه من با طرح ايدئولوژيك مسايل ديگر در تلفيق با مسئله ی زنان مخالفم و فكر می كنم چنين برخوردهايی از جنبش زنان يك ابزار می سازد برای طرح يك ايدئولوژی خاص. ممكن است اين دوستان در تحليلهای خود حكومت اسلامی را يك حكومت سرمايه داری بدانند و معتقد باشند كه تا سرمايه داری و امپرياليسم محو نشوند، مسئله ی زنان حل نخواهد شد. اما جای اين تحليل ها در جنبش زنان نيست. چون نگاههای ديگری را كه از زوايای ديگر با حكومت دينی و قوانين ضد زن آن مخالفند از آغاز حذف كرده است. در حاليكه چنين حركتهايی توافق و اشتراك بر سر مسائل مربوط به زنان و قوانين حكومتی می بايست متمركز شود. نكته ی ديگر نوع برخورد اين دوستان به فعالين زنان در داخل است. واقعيت اين است كه در دوره ی خاتمی بخش مهمی از جنبش های اجتماعی داخل از جمله جنبش زنان، از او دفاع كردند كه به باور من نيز اين يك اشتباه بزرگ بود و هم در دوران خودش در اين مورد نوشته ام و هم اعتراض كرده ام. در آن دوره بخشی از حاكمين اسلامی برای بقدرت رسيدن با وعده و وعيد از اين جنبش استفاده ی ابزاری كردند. اما گمان می كنم بسياری از فعالين اين جنبش متوجه اشتباه خود شده اند و اين در نوشته ها و تحليلهايشان نيز به چشم می خورد. امروز جنبش زنان در داخل دارد خواسته های راديكالی را طرح می كند ، قوانين حكومت دينی را به چالش كشيده است و دارد بهايش را نيز می پردازد. نمی گويم قابل نقد نيست و نمی گويم اين وضع دائمی خواهد بود و نمی توانم تضمينی بدهم كه اگر فردا خاتمی ديگری علم شد، باز بخشهايی از اين جنبش از او حمايت نخواهند كرد. اما بر اين باورم كه جهت امروزی اين جنبش قابل دفاع است و می بايست تشويق و حمايت شود و البته مورد نقد نيز قرار بگيرد. بخش سكولار جنبش زنان امروز بسيار قوی شده و بايد باز هم قويتر شود و به حمايت و ديدگاه انتقادی ما نياز دارد. در اين مورد كارزار دوم زنان خارج كم كاری كرد و بخشا با برخوردهای سلبی آن را ناديده گرفت و اگر هم به آن اشاره كرد، بسيار ضعيف بود. برای كمك به حفظ استقلال جنبش در داخل، برای اينكه اين جنبش در شرايطی كه بسيار تنهاست، بتواند قوی بماند و طرح خواسته های خود را گسترش بدهد، كارزار می توانست نقش مهمی ايفا كند كه متاسفانه نكرد. اين كارزار اگر بخواهد موفق شود بايد در حركت خود تجديد نظر كند و صف حاميان خود را گسترش دهد. نكته ی آخر اينكه نقش چنين كارزاری با توجه به اينكه در خارج از كشور فعاليت می كند می توانست با ايجاد ارتباط با ارگانهای بين المللي، حقوق بشری و نهادهايی كه نگران وضعيت زنان در ايران هستند، نقش سخنگوی جنبش زنان در داخل را بر عهده گيرد و در مطبوعات و اذهان عمومی در غرب مسائل زنان را انعكاس دهد. اما بدليل همان نگاه ايدئولوژيك حاكم بر گردانندگان اين كارزار كه همه ی اين نهادها را امپرياليستی می دانند و حتی بر سر اينكه در مقابل فلان سازمان بين المللی به تجمع دست بزند، در آن اختلاف نظر هست، مسلما نمی تواند چنين مسئوليتی را به انجام برساند. در نتيجه حركتش در همان سطح محلی و در ميان بخش خاصی از ايرانيان انعكاس پيدا می كند و پتانسيل اصلی خود را برای تاثير گذاری در اين حركت به هدر می دهد.

 

 

بنظر من در سالهای اخير با اينكه جنبش زنان در كشورمان گامهای بلندی به پيش برداشته است و هم اكنون رشد فزاينده ای يافته است ، چه بلحاظ آگاهی به مضمون و هويت خويش و چه از نظرگاه گسترش خود اما هنوز به جنبشی تمام عيار و عمومی تبديل نشده است. اگر با من موافقيد موانع آن را چه ميدانيد؟

 

پاسخ: من بارها گفته ام و باز می گويم كه مسئله ی زن پاشنه ی آشيل حكومت اسلامی است و با حيات ايدئولوژيك آن گره خورده است. بهمين دليل حساسيت حاكمان را بر می انگيزد و بشدت با آن مقابله می شود. پس يكی از موانع همين هزينه ی بالايی است كه شركت در اين جنبش برای همراهانش بايد پرداخته شود. نكته ی ديگر مسئله ی شكل جنبشی آن است كه حركت جمعی را اجتناب ناپذير می كند. بسياری از دختران جوان كه از موقعيت خود ناراضی هستند، بدليل تجربه ی انقلاب ( كه البته خود نبودند كه در آن شركت داشته باشند) از طريق حافظه ی جمعی و آنچه از تجربيات اين انقلاب و نتايج اسفبار آن به آنها منتقل شده است، نظر خوشی به حركتهای جمعی ندارند و اعتماد لازم برای شركت در اين حركتها در آنها بسيار ضعيف است كه اين البته يك مشكل جنبشهای ديگر اجتماعی نيز هست. نكته ی ديگر در نوع تربيت زنان است. هم در سيستم آموزشی كشور و هم در نگاه سنتی بسياری از خانواده ها كه توسط قوانين تايید نيز می شود، هم در عرصه ی مطبوعات و سيستمهای تبليغاتی حاكم، تلاش شده و می شود تا دختران و زنان بنوعی در نقشی منفعل حضور يابند. هر چند اين نگاه نتوانسته موفق بشود و نتوانسته سايه ی خود را بتمامی بر زنان ايران بيندازد، هر چند در عكس العمل به آن شاهد مقاومتهای بسيار و تلاش برای حضور در همه ی عرصه ها از سوی زنان هستيم، ولی اين تناقض ناشی از پروپاگاندای حاكم و تفكر سنتی حاكم بر خانواده ها نيز در به انفعال كشيدن و تشديد حس تخريب خود در دختران جوان نيز تاثير خود را گذاشته اند و در بسياری اين روحيه ی مبارزه طلبانه را كشته و بجای آن نوعی انفعال، دپرسيون، ميل به تخريب خود يا خودكشی و اصولا نگاه منفی يا منفعل به احتمال تغيیر و تحول را در آنها تشديد كرده است. محدوديتهای رسمی و غير رسمی نيز در اين مورد بسيار مخرب عمل می كند. به هر حال در اين ميان عامل سركوب را بايد بعنوان يك فاكت مهم در نظر داشت. با وجود همه ی اين موانع، ما شاهديم كه درصد دختران جوانی كه به جنبش زنان می پيوندند بالا رفته و رو به ازدياد دارد. فعالين و متفكرين اصلی جنبش زنان در داخل اكثرا از نسل پيشين يا نسل ميانه هستند. در كشوری كه 70 درصد نيروی آن را جوانان تشكيل می دهد، ضرورت تزريق خون جوان به اين جنبش يك ضرورت غير قابل انكار است. اين جنبش در صورتی جوان می شود كه زنان جوان به آن اعتماد بيابند و اطمينان بيابند كه می توانند جايگاه خود را در آن پيدا كنند و مهر خود را بر آن بزنند. خوشبختانه فكر می كنم فعالين جنبش به اين مسئله آگاهند و در اين جهت قدم بر می دارند. مسئله ی بسيار مهم ديگر حفظ استقلال اين جنبش است كه در اعتمادسازی نقش مهمی ايفا می كند.

 

آيا ارتباط تنگاتنگی ميان جنبش زنان ايران و جنبش زنان در سطح بين المللی موجود است؟ كدام حمايت ها را موثر ميدانيد؟

 

پاسخ: صد در صد. اين ارتباط وجود دارد و نعميق آن لازم است. هم برای زنان داخل و هم برای زنان خارج. حمايت شخصيتهای فمينسيت و فعال، تشكلها و نهادهای زنان در كشورهای ديگر می تواند در تقويت جنبش زنان ايران در سطح جهانی كمك مهمی باشد. در اين زمينه حركتهايی از هر دو سو انجام می گيرد كه تداوم و تعميق آن برای جنبش زنان امری حياتی است.

 

نقش مردان برابری طلب و آنان كه برای رفع تبعيض جنسی ميكوشند را چگونه ارزيابی ميكنيد؟

 

پاسخ: نقش مردان حامی جنبش زنان و مردانی كه در كنار جنبش زنان قرار می گيرند بسيار مهم است. آنها می توانند هم بعنوان الگو برای مردان ديگر و هم بعنوان فعالين اين جنبش در تقويت و گسترش خواسته های آن نقش مهمی ايفا كنند.

 

بنظر من موفقيت و پيروزی های ملموس و جهش كيفی جنبش زنان در ايران نميتواند بی ارتباط با دريافت حمايت و پيوند با جنبشهای ديگر از جمله دانشجويی و كارگري، معلمان و.. باشد. اين پروسه را چگونه ميبينيد؟

 

پاسخ: با نظر شما موافقم. در مصاحبه ی ديگر نيز گفته ام كه پيوستن اين جنبشهای اجتماعی به يكديگر در دراز مدت می تواند عامل ايجاد مهمترين جنبش سياسی تاريخ معاصر ايران شود كه نه تنها سلبی بلكه ايجابی است و برای برقراری دمكراسي، جدايی دين از حكومت، آزادی و عدالت اجتماعی در ايران حركت می كند

 

در جايی خواندم كه ماموران انتظامی جمهوری اسلامی روش های جديدی برای اذيت و آزار زنان در پيش گرفته اند. آيا ميتوانيد در اين باره به خوانندگان سايت اطلاعات بيشتری بدهيد؟

 

پاسخ: به حال با توجه به اينكه بعد از سه دهه حاكميت اسلامگرايان در ايران، پروژه ی وادارد كردن زنان به تمكين و انزوا همچنان ناموفق مانده است، حكومتيان ناچارند، هر بار و هر سال شيوه های جديد را آزمايش كنند. بخصوص در آستانه ی تابستان و بر سر مسئله ی غير قابل حل حجاب اجباری در ايران. اين بار هم حمله ها را آغاز كرده اند و به تحقير علنی زنان در خيابانها بطور سيستماتيك می پردازند، برای اينكه بترسانند، برای اينكه وادار كنند ، برای اينكه قدرت خود را بنمايش بگذارند. باز هم ناموفق خواهند ماند و اين داستان نسل به نسل ادامه دارد. يكی از جديدترين شيوه های سركوب حكومت ، تهديد زنان بد حجاب به تبعيد به مناطق دور افتاده است كه اين خود نشان از درماندگی حاكمان دارد. در ضمن آخرين خبری كه امروز اول ماه مه بدست من رسيده اين است كه در شهر تبريز دختر جوانی كه بخاطر بدحجابی دستگير شده در حاليكه تلاش كرده از دست ماموران فرار كند، با شليك گلوله توسط ماموران انتظامی به قتل رسيده است كه جدا اميدوارم اين خبر صحت نداشته باشد.

 

با تشكر فراوان از اينكه در اين گفتگو شركت كرديد.

 

 

 ^

 © 2003 by niloofarbeyzaie@gmx.at

Diese Seite ist Teil eines Framesets [this page is part of a frameset]
LOAD FRAMESET