مقالات تئاتری و سينمايی

 
 

كاربرد تئاتر امروز و ضرورت تجديد نظر در
فعاليتهای نمايشی خارج از كشور

(چاپ شده در بولتن فستيوال تئاتر ايرانی در كلن ، ١٩٩٦)

PDF نسخه

 نيلوفر بيضايی 

اگر بپذيريم كه تئاتر بعنوان يكی از مهمترين شاخه های خلاقيت بشر در طول تاريخ نقش بسزايی در زندگی انسان بر عهده داشته است . اگر بدين ادعا باور داشته باشيم كه تئاتر در عين حال يك علم است و بهمين دليل مرتب در حال تغيیر و تحول و پويش و كاوش در زندگی انسان و در جستجوی امكانات جديد برای روبرو شدن با معضلات زندگی امروز است ، می بايست بپذيريم كه علم تئاتر ، علم زندگيست و يا بعبارت ديگر تئاتر زندگيست. تماشاگر به تئاتر می رود تا زندگی را در آنجا باز يابد. ولی آيا براستی هيچ تفاوتی ميان تئاتر و زندگی وجود ندارد؟ اما اگر زندگی روزمره به زندگی صحنه ای هيچ تفاوتی نداشته باشد ، آيا تئاتر معنای وجودی خود را از دست نمی دهد؟ اگر بخواهيم تعريف دقيقتری از تئاتر بدهيم ، می توانيم بگويیم كه در تئاتر زندگی روزمره ملموس تر می شود ، بزير ذره بين برده می شود . پس تئاتر در حين اينكه زندگيست ، با زندگی روزمره متفاوت است. تئاتر امروز بايد به نبض زمان خود نزديك شود و همزمان به داستان زندگی امروز بپردازد ، چرا كه انسان قبل از هر چيز در تئاتر بدنبال جای پای خود می گردد.

هر هنرمندی تلاش می كند تا جوانب مختلف زندگی انسان را بنوعی در كار خلاقانه اش منعكس كند. در فرم تئاتری در طول ساليان شيوه ها و ژانرهای مختلف پديد آمده اند . پس هر هنرمندی تلاش می كند تا با انتخاب يك فرم و يا شايد امتحان فرمهای ديگر به عنصر زندگی نزديك شود. فرمها مانند كلماتند ، يعنی تنها زمانی معنا پيدا می كنند كه از آنها بجا و درست استفاده شود. تئاتر تنها زمانی می تواند معنا پيدا كند كه در درگير شدنش با سرچشمه های غير قابل رويت زندگی از مرزهای تعيین شده بگذرد، آنها را بگشايد. آنچه در تئاتر فارسی زبان امروز خارج از كشور كمتر به چشم می خورد ، شهامت در شكستن چارچوبها و فراتر رفتن از همين مرزهاست ، چه در انديشه و چه در فرم اجرايی.

بهمين دليل است كه تئاتر خارج از كشور يا تبديل به بيانيه ی سياسی می شود و يا با استفاده از شم اقتصادی با تايید افكار عقب مانده ی ساليان می پردازد. اگر نويسنده و كارگردان تئاتر در بيان انديشه اش خود را مقيد به رعايت اخلاقيات اطرافيانش بداند ، اگر بجای تحريك اذهان عمومی و بزير سوال بردن نورمهای از پيش تعيین شده ، به تايید آنها دست بزند ، اگر در استفاده از فرمهای اجرايی و زبان نمايشی با زمان خود همگام پيش نرود ، شايد بهتر باشد در انتخاب حرفه اش تجديد نظر كند. آنچه در تئاتر فارسی زبان خارج از كشور ديده نمی شود، استفاده از امكانات مختلف تئاتر برای بيان معضلات هستی انسان امروز است . بر خلاف تلقی بسياری از تئاتريهای ايرانی ، در تئاتر كلمات بخودی خود اهميت ندارند، بلكه تنها زمانی معنا می يابند كه با استفاده از زبان بدن ، زبان تصوير ، زبان صدا ، ريتم ، رنگ و ... معنايشان گسترش يابد و ابعاد همگانی بيابد . بيان هر انديشه در تئاتر محتاج توانايی هنری است و محتاج خلاقيت ، تسلط بر تكنيك ، در نظر گرفتن ادراك زيبايی شناسانه و استتيك صحنه ای ، كه بدون اينها شايد بهتر باشد كه به نوشتن يك مقاله ی انتقادی بسنده نمود .


 

 ^

 © 2003 by niloofarbeyzaie@gmx.at

Diese Seite ist Teil eines Framesets [this page is part of a frameset]
LOAD FRAMESET