مقالات اجتماعی و سياسی

 
 

سه يادداشت

(چاپ شده در نيمروز لندن، ٧ مارچ ٢٠٠٢)

PDF نسخه

 نيلوفر بيضايی 

هشت مارس ، روز جهانی زن

 هشت مارس روز جهانی زن ، روز اعلام همبستگی زنان جهان است . ٩٢ سال پيش در سال ١٩١٠ ميلادی ، كلارا زنكين ، يكی از فعالين جنبش زنان ، در دومين نشست بين المللی زنان پيشنهاد كرد كه هشت مارس روز جهانی زن نامگذاری شود و همه ساله در اين روز نشستها و سخنرانيهايی در مورد مسايل و خواسته های زنان برگزار شود . در ايران ٨ مارس برای نخستين بار در سال ١٣٠١ شمسی توسط انجمن سعادت نسوان در بندر انزلی برگزار شد . مبارزات برابری جويانه ی زنان جهان كه از نيمه ی دوم قرن نوزدهم شكل گرفت و در دهه ی ٦٠ ميلادی به اوج شكوفايی رسيد ، از آن هنگام تا به امروز هر چند با وقفه و هر چند با پشت سر گذاشتن فراز و نشيبهای متعدد ، اما همچنان ادامه دارد . جنبش جهانی زنان موفق شد تا بسياری از خواسته های خود را جهت بهبودی وضعيت و حقوق زنان به كرسی بنشاند . اما تا رسيدن به جوامعی كه در آنها جنسيت انسانها نقشی در ارزشگذاری تواناييها ی بالقوه ی آنها بازی نكند ، تا تحقق واقعی و عينی برابری انسانها صرف نظر از جنسيت ، هنوز راه درازی در پيش است ، چرا كه خواسته های زنان در بسياری از موارد با منافع مدافعان و صاحبان سرمايه و همچنين با امتيازات بيشماری كه ساختار پدر سالارانه ی جوامع در اختيار مردان قرار داده است ، در تناقض قرارمی گيرند و آنجاست كه آنان به اهرمهای بازدارنده ی پيشروی زنان در طرح خواسته هايشان تبديل می شوند .

 زنان در ايران و بسياری از كشورهای موسوم به جهان سوم ، با عامل مذهب سياسی كه برای زنان در تمامی عرصه های زندگی تعيين تكليف كرده است و همچنين با عوامل ديگری چون خرافات، جهل و پيروی بی چون و چرا از قواعد دست و پاگير سنتی در سطح عمومی روبرو هستند. در ٢٣ سال اخير آميخته شدن نگاه بازدارنده و سنتی - مذهبی با قدرت سياسی يا بعبارت ديگر قانونی شدن نگاه ضدزن توسط حكومت اسلامی راه را بر اعمال خشونت هر روزه بر زنان بيش از پيش باز كرده است . بهمين نسبت نيز مقاومت زنان در برابر اين فشارها افزايش يافته است. اين مقاومت تا حدی پيش رفته كه امروز می توان از شكل گيری جنبشی بنام جنبش زنان كه در حال حاضر در ايران بصورت مخفی و نيمه مخفی فعال است ، نام برد. جنبش زنان در راه آگاه ساختن زنان نسبت به حقوق و منافع مشتركشان از يكسو با موانع جدی قانونی روبروست و از سوی ديگر با سدها و موانع ناشی از نگاه و پيشداوريهای تحقير آميز عمومی به زنان مستقل و آگاه . زنان ايران اينك می دانند كه حق ، گرفتنی ست و برای گرفتن حق بايد متشكل شد .

 از سوی ديگر زنان ايرانی در خارج از ايران سالهاست با تشكيل انجمنها و تشكلهای زنان و برگزاری سمينارو سخنرانی و همچنين تحقيق و پژوهش در زمينه ی مسائل زنان ، حضور غير قابل انكار و تاثير گذار خود را در عرصه ی اجتماعی تثبيت كرده اند.

 بر ماست كه در روز جهانی زن به يك بازنگری به آنچه بوده دست بزنيم ، تا بتوانيم به تصويری روشن تر از آنچه بايد بيايد دست بيابيم و مصمم تر از پيش در راه برابری و رهايی زنان از قيد جهل و بی عدالتی و ستم ، راهی پر تلاش كه عبور از آن اجتناب ناپذير است ، گام برداريم. روز زن برتمامی تلاشگران راه آزادی زنان و بر همه ی زنان جهان مبارك باد.

 

انقلابی يا ضدانقلاب

 موقعيت ايران يك موقعيت استثنايی است . اين جمله ای است كه بخصوص در سالهای اخير مرتب از سوی جريانهای مختلف تكرار می شود و هر كس برای توجيه نحوه ی نگاه خود بنوعی از آن استفاده می كند. شايد در جمله ی بالا حقيقتی نهفته باشد ، اما اگر از حقيقت بعنوان ابزاری برای جدا كردن ديكتاتوری حاكم بر ايران از ديكتاتوريهای ديگر و تقسيم انواع ديكتاتوری به بد و خوب استفاده شود، بايد در درستی آن شك كرد. واقعيت اين است كه ٢٣ سال از حاكميت يك از عقب مانده ترين حكومتهای ديكتاتوری در تاريخ جهان ، يعنی جمهوری اسلامی می گذرد. در بقدرت رسيدن اين حكومت عوام يا مردم بستوه آمده كه چندان به آينده نمی انديشند بهمان اندازه نقش داشتند كه نيروهای روشنفكری غير مذهبی . آن هيستری عمومی كه غلامحسين ساعدی از آن نام می برد و معترف می شود كه خود نيز در دوران كوتاهی پس از انقلاب بدان دچار شده بود، در كشور ما تنها به عامه ی مردم محدود نمی شود ، بلكه روشنفكر ايرانی در شكل گيری و حتی تشديد اين هيستری سهمی بس سترگ داشته و دارد. شايد بتوان گفت كه از اين نظر ايران واقعا يك استثناست . همان هيستری توجيه شده توسط بسياری از روشنفكران در انقلاب ٥٧ ، شيفتگيشان به خمينی و مطرح ساختن او بعنوان مظهر ضديت با امپرياليسم ، عامل يكپارچگی ملی و... يكبار ديگر در مورد آقای خاتمی و حتی پيش از او در مورد رفسنجانی تكرار شد . شيفتگی به انقلاب دوم، فرهيختگی و دمكرات منشی سيد محمد خاتمی و حمايت از او بعنوان كسی كه متضمن برقراری دمكراسی در ايران است ، تنها در عوام اتفاق نيفتاد، بلكه پيش از آن و حتی بسيار شديدتر از سوی اكثريت "پيشگامان فكری" ملت ايران ترويج و تبليغ شد. طرح ترديدهای جدی به اين شيفتگی از سوی يك اقليت انگشت شمار از روشنفكران سكولار ، چه در ايران و چه در خارج از ايران با موجی از حمله های بی پايان از سوی خيل عظيمهيستری زده روبرو شد و همچون سالهای پس از انقلاب ٥٧ به منزوی شدن اين دسته انجاميد. عليرغم اينكه اين انزوا همچنان ادامه دارد، شاهديم كه بخشی از اين معتقدان تئوری استحاله و حمايت كنندگان جناح خاتمی كه از موضع خود برگشته اند و بدين نتيجه رسيده اند كه او نيز در پی حفظ منافع جمهوری اسلامی است . اما آيا براستی بايد ٥ سال طول می كشيد تا بدين نتيجه برسند؟ آيا قدرت تحليل و شناخت ، قدرت فراتر ديدن از نوك بينی و حتی رجوع به تناقض های گفتاری و رفتاری امثال خاتمی ، فقط كلمات زيبايی است كه در تعريف نقش خود از آن استفاده می كنيم ، بدون اينكه كوچكترين تعهدی در مقابل ادعاهامان حس كنيم؟ آيا در اينصورت شايسته ی روشنفكر نام گرفتن ، هستيم؟

 يك تفاوت اما ميان نقش اين دوستان در انقلاب ٥٧ و اكنون وجود دارد. در مورد آن دوره لااقل اعتراف می كنند كه اشتباه كردند ، اما اكنون حتی بروی مبارك خويش نيز نمی آورندكه تا چند وقت پيش چگونه با آب و تاب از بخشی از حكومتيان مذهبی حمايت ميكردند. سرشان را در برف فرو كرده اند و گمان می كنند كسی آنها را نمی بيند!!! درست است كه فرهنگ ما هنوز شفاهی است و هنوز بسياری از ما به شنيده ها اكتفا می كنيم ، چون تنبل تر از آنيم كه بخوانيم. اما لااقل به شعور آن اقليتی كه می خواند و حيرت زده به اين جست وخيزهای مرگ آسا برای نيروهای روشنفكری خيره شده احترام بگذاريد ، چرا كه يك معذرت خواهی ديگر به آنها بدهكاريد!

 آن دسته ی ديگر كه هنوز و همچنان به اميد آخوندها و شبه آخوندها، آخوند زاده ها ی با ريش و بی ريش دل بسته است ، برای اثبات درستی راه خويش همچنان به همان شيوه های سابقا تشكيلاتی متوسل می شود. تبليغ اين گمان كه هركس با اين حكومت در كليتش مخالف است، يا كمونيست است يا طرفدار مبارزه ی مسلحانه ...، تنها شيوه ی تنگ نظران و كوته بينان و كوتولگان فكری است و با هرگونه برخورد روشنگرانه و با هر ذهن تحليلگر در تضاد است. انكار حضور نيروی عظيم سكولار موجود در ايران است كه خواهان رفتن اين حكومت، آزادی مردم در انتخاب شكل حكومتی و نظارت سازمانهای حقوق بشر هستند. همانگونه كه حكومتيان اسلامی هر دو جناح مخالفين حكومت خود را ضدانقلاب می خوانند، اين گروه طرفداران غير مذهبی حكومت مذهبی، به تمامی مخالفين حكومت اسلامی اتهام انقلابيگری می زند . آنها عليرغم ادعاهايشان مبنی بر اعتقاد به يك جامعه ی مدنی به غير مدنی ترين شيوه ها متوسل می شوند و در اين سالها با دامن زدن به يك هيستری عمومی تحت عنوان اعتقاد به جامعه ی مدنی در چارچوبهای موجود در خاموش ساختن صدای معترضين به ديكتاتوری اسلامی ، لحظه ای از پای ننشسته اند. درست است كه جمهوری اسلامی به يمن حمايت اين دوستان غير خودی چهره ای انسانی می يابد و عمرش طولانی تر می شود، اما هيچ عمری جاودانه نيست .

 

شلاق خوردن "موجه "يا "غير موجه"

 

 دو هفته پيش در صفحه ی اول يكی از روزنامه های پرتيراژ چاپ خارج از كشور تصوير پشت شلاق خورده ی جوانی به چشمم خورد كه بارديگر نفرت هر انسانی را از شيوه های غير انسانی و قرون وسطايی حكومت اسلامی تشديد می كرد. در همان روزنامه در هفته ی بعد توضيحی خواندم كه باعث تعجب و حتی خشم می شد. توضيح اين بود كه آن جوان نه برای شركت در مهمانی و پارتی يا احيانا مشروب خوردن، بلكه بخاطر روشن كردن شمع در بزرگداشت قربانيان فاجعه ی يازده سپتامبر شلاق خورده است. چنين توضيحی كه نوعی ارزشگذاری اخلاقی عملی است كه آن جوان انجام داده ، خود بنوعی ارزشگذاری اخلاقی عمل شلاق زدن است. بدين معنا كه مثلا اگر آن جوان بجرم شركت در ميهمانی شلاق خورده بود ، شايد اين مجازات قابل توجيه می بود! شايد منظور از اين توضيح اين توجيه نبوده باشد، اما همينكه نيازی به چنين توضيحی ديده می شود، بدين معناست كه هنوز بر سر اينكه مجازات شلاق يك عمل قرون وسطايی و دور از شان هر انسانی است ، توافق نداريم. يا اينكه اخلاقگرايی كاذب ايرانی هنوز بر حس بشر دوستانه و عدالت جويش می چربد ؟ همانطور كه هنوز عده ای كه تعدادشان هم كم نيست ، وقتی صحبت مجازات سنگسار می شود ، بجای قبيح شمردن قاتل (حكومت اسلامی ) ، مقتول را (احيانا زنی كه به همسرش خيانت كرده ) تقبيح می كنند. شايد هم علتی توضيح روزنامه ی مزبور ، نه باورهای اخلاقی دست اندركارن كه اعتراضات بخشی از هموطنان عزيز بوده است. با چنين اوصافی آيا اين ادعا كه هر حكومتی آينه ی سطح تفكر و تمايلات فرهنگی ملتی است كه آن را می پذيرند ، درست از آب در نمی آيد؟

 

 ^

 © 2003 by niloofarbeyzaie@gmx.at

Diese Seite ist Teil eines Framesets [this page is part of a frameset]
LOAD FRAMESET