مقالات اجتماعی و سياسی

 
 

از بس ستاره كشتيد ، روی زمان سياه است... *

نگاهی به سياست سركوب حكومت اسلامی
و به نسلی كه خواهان برچيده شدن بساط آن
و برقراری دمكراسی پارلمانی در ايران است

(چاپ شده در سايتهای پيک ايران، ديدگاه، روشنگری، گويا)

PDF نسخه

 نيلوفر بيضايی 

برای نخستين بار در تاريخ ايران ، نسلی از ميان مردم بر آمده است كه يكصدا خواهان جدايی دين از حكومت و عرصه ی قانونگزاری و برقراری دمكراسی پارلمانی درايران است. بعبارت ديگر خواسته ای كه يكصد سال پيش توسط نخبگان طرح شد، اما بدليل فراگير نشدن و نا آگاهی عمومی از يكسو و قدرت و نفوذ روحانيت در ميان عامه و همچنين مقاومت دستگاه استبداد از سوی ديگر، ناكام ماند ، امروز در سطحی فراگير تبديل به يك خواست عمومی و ملی شده است.

نسلی كه حكومتی واپس گرا و تا ريشه عقب مانده ، يكسو نگر، انحصار طلب ، نژاد پرست از نوع دينی، فرصت تنفس در فضايی آزاد و بدور از خشونت و تهديد را از او گرفته است ، امروز به دادخواهی برخاسته و حضورش نويد دهنده ی پايان دوران يكی از سياه ترين حكومتهای تاريخ ايران است.

كارنامه ی حكومت اسلامی آنچنان تيره است و دستش چنان به خون آغشته ، كه آقايان از هر جناح كه باشند ، چه آنها كه امروز به محافظه كار مشهورند و در واقع افراطی گرا و تند رو در تحميل عقايد پوسيده ی خود به ملتند و چه آنها كه امروز اصلاح طلب نام دارند و در واقع تلاشگران راه نجات اين حكومت از يك بن بست تاريخی و تغيير شكل بيرونی اين تحميل به يك انتخاب منتها بر همان بستر استبدادی ، اما بزبان نرم تر‌ هستند و برای همين هم گاه به نعل می زنند و گاه به ميخ ، اگر هر شب پيش از خواب و هر روز پيش از هر ركعت نماز ، بارها خود را شستشو دهند ، از اين خونها كه ريخته اند رهايی نخواهند يافت و باز اثر آن را بر دست و اندام خويش می بينند و بر خود می لرزند. اين خونها كه ريخته اند ، نه لكه ، نه بركه ، نه رود كه دريايی است از جذر به مد رسيده . عاقبت آقايان حاكم و نيمه حاكم چنان روشن است كه اگر ذره ای به ضمير نا خودآگاه خويش گوش فرا می دادند، شايد داوطلبانه و پيش از آنكه در دريايی از خون كه خود ساخته اند ، غرق شوند ، از قدرت كناره می گرفتند و ايران را بدست اهالی آن می سپردند.

اما دريغ كه اين حكومت نيز همچون بسياری از حكومتهای فاشيستی و ديكتاتوری نه تنها به آن ندای درون گوش فرا نخواهد داد، بلكه به وحشيانه ترين شكل به سركوب صداهای مخالف ، سر به نيست كردن معترضين ، شكنجه و خرد كردن شخصيت انسانها ادامه خواهد داد و قصد دارد ايران ٦٠ ميليونی را به جزيره ای تبديل كند ، بی ارتباط با باقی جهان ، بی خبر از اينكه ايرانيان از اين سدها نيز خواهند گذشت و ايران بزودی مركز خبر و تحول در جهان خواهد شد.

بيخود نيست كه در فرهنگ عامه ، آخوند (چه مععم و چه مكلا) به روباه تشبيه می شود. حيوانی هوشيار و حيله گر كه در هر شرايط نيك می داند چگونه رفتار خود را بر اساس منافع تغيير دهد. اما می دانيم كه روباه عليرغم حيله گری و مكاری ، يك حيوان درنده است و وقتی حيله ها ديگر بكار نيايند، باز همان چهره و خوی درنده ی خويش نشان می دهد . و می بينيم كه حكومت روبهان امروز ماهيت اصلی خود را كه دردهه ی اول پس از انقلاب ٥٧ يكبار نشان داده بود و در دهه ی دوم تلاش در پنهان كردنش داشت، اينك و در دهه ی سوم باز و به عريانترين شكل بنمايش گذاشته است با اين اميد كه مردم بترسند وساكت شوند. آنها اما ناديده می گيرند كه اگر در دهه ی اول ، ابعاد قتل عام مخالفين سياسی تنها برای قربانيان روشن بود و به بهانه ی جنگ توانستند از گسترش آگاهی در اينمورد جلوگيری كنند ، اگر در دهه ی دوم توانستند با شعارهای توخالی و فريب دهنده ، اميدی واهی تغيير و بهتر شدن شرايط را در ذهن بسياری ايجاد كنند ، اينك ‌، در دهه سوم ، ديگر چيزی در چنته ندارند تا مردم را بفريبند.

حكومتی كه بر ولايت مطلقه ی فقيه استوار است و اصلاح طلبانش، خواهان اجرای قانون ، آنهم يكی از تبعيض آميز ترين قوانين اساسی جهان ، يعنی قانونی كه در بند بند آن هر حقی تنها برای همراهان و همفكران خودش ، يعنی پاسداران حكومت و ارزشهای اسلامی در نظر گرفته شده است كه هر نوع برابری حقوقی انسانها را صرف نظر از اعتقاداتشان ، نفی می كند و تنها برای امت اسلامی و نه برای ملت ايران ، حق حيات قايل است، از پايه پوسيده است.

حكومتی كه تحت عنوانی ناقض حقوق عموم و در نتيجه اصل مساوات و برابری ، بنام حقوق بشر اسلامی به نفی منشور جهانیحقوق بشر دست می زند ، در جهان امروز جايی ندارد. منشور جهانی حقوق بشر می گويد: تمام انسانها صرف نظر از نژاد ، رنگ پوست، اعتقادات شخصی ، قوم ، مليت ... حق حيات دارند، جانشان و روحشان ارزشمند است و آزادند كه ابراز نظر كنند و در اجتماع حضور داشته باشند و از حقوق شهروندی برخوردار باشند. حقوق بشر اسلامی می گويد: تنها مسلمانان حق حيات دارند و آزادند كه در تاييد و در چارچوب اسلام و از دريچه ی ايدئولوژی به جهان بنگرند و ابراز نظر كنند و جانشان تنها زمانی ارزش دارد كه به اين اصول پايبند باشند.

اين تضادی آشتی ناپذير است ميان قرون وسطايی كه حكومت اسلامی آن را در قرن بيست و يك نمايندگی می كند و جهان مدرن امروز در كشورهای دمكراتيك. قوانينی كه نه تنها از حقوق همه ی شهروندان محافظت نمی كنند ، بلكه برای عده ای حق تسلط و حذف عده ی ديگر را قائل می شوند ، قوانين جنگل هستند و نه در جهت منافع انسانها و آنچه تبليغ می كنند درنده خويی و حيوانگرايی است و نه انسانگرايی!

چنين حكومتی نه تنها قادر به حفظ امنيت جانی ، مالی و روانی انسانها نيست ، بلكه خود عامل عدم رعايت اين امنيت است.

در سالگرد ١٨ تير ديديم كه چگونه درندگان قمه كش را به جان عزيزترين فرزندان ملت ايران انداختند و آنها را هزار هزار به زندانهای مخوفشان راهی كردند، ديديم كه چگونه تمام ارتباطات را قطع و منابع اطلاع رسانی را خاموش كردند و لحظه به لحظه نگران جانهای آن هزاران عزيزيم كه در اين زندانها تحت وحشيانه ترين فشارها و شكنجه ها قرار دارند.

 در شرايط حساس فعلی حفظ ، گسترش ، طرح و تحليل خواسته ها ، اهداف و ويژگيهای اين جنبش يكی از وظايف مهم ماست . در عين حال می بايست هوشيارانه از نيروهايی كه آگاهانه يا ناآگاهانه می خواهند اهداف اين جنبش را مبهم و تركيب نيروهای آن را سوا ل برانگيز ارزيابی كرده و به تضعيف اين جنبش ياری رسانند نيز تحليل مشخصی ارائه داد. همچنين برای روشن شدن بی پايگی مقايسه ی اين حركت با انقلاب ٥٧ ، می بايست تعريف و تحليل مشخصی از ويژگيها و تفاوتهای نسل امروز ايران با نسلی كه عامل انقلاب ٥٧ شد ، ارائه داد.

 

نسل ديروز و نسل امروز

 

 نسل امروز ايران از جوانانی تشكيل شده كه بيش از آنكه خود نقشی درانقلاب ٥٧ داشته باشد ، نتايج اسفناك آن را نا خواسته متحمل شده اند. اين نسل با يك پروپاگاندای كاذب دينی و تظاهر به دينداری برای گذران زندگی و ادامه ی حيات را از سوی حاكمان و نسل پيش از خود شاهد بوده است و شايد چند سالی نيز خود تحت تاثير آن قرار داشته است. اما از آنجا كه يكی از مهمترين خصوصيات جوان بودن،‌ كنجكاوی ، ناسازگاری با زور و اجبار است و اشتياق شديد به آزادی و انتخاب است، تمام حسابگريهای حكومت اسلامی كه گمان می كرد می تواند با اين پروپاگاندا نسلی جديد از فداييان اسلام بوجود خواهد آمد، غلط از آب درآمد و نسلی بر آمد كه به واپسماندگی به ديد ريشخند می نگرد و جزم انديشی را يكسره نفی می كند. نسلی كه با وجود تمام محدوديتها ، ارتباط خود را با جهان و تحول و پيشرفت حفظ كرد و هر چه با آن آشناتر شد، بيشتر به عمق فاجعه ای كه در ايران بنام حكومت الله بر پاست ، پی برد.

 نسلی که زندگی در چارچوب تنگ و تحميلی يك حكومت ايدئولوژيك و با تجربه ی يكسونگری و خود مطلق بينی ناشی از آن ، از افتادن به دام ايدئولوژيها پرهيز كرد . اين نسل بيش از آنكه داشته های خود را مديون پدران و مادران خويش باشد، پاس دارنده ی ميراث تجددخواهی و آزاديخواهی مشروطه خواهان و انقلاب ١٩٠٦ در ايران است.

 اين نسل با نسل پيش از خود چند تفاوت جدی دارد :

 نسل ديروز ازروشنفكران چپ گرا گرفته تا مذهبيون ، در چند اصل اساسی با يكديگر اشتراك داشتند. اول اينكه همگی ضد آزادی و دمكراسی بودند. در اينجا منظور ما از اين دو واژه نه كاربرد شعاری، بلكه پايبندی به اصول دمكراسی ليبرال است. و چه كسی است كه نداند ، واژه ی ليبرال از سوی هر دو گروه فحش محسوب می شد و آزادی را تنها برای خود می خواستند و منظورشان از دمكراسی يا ديكتاتوری پرولتاريا بود و يا جامعه ی بی طبقه ی توحيدی يا ديكتاتوری الله و نمايندگانش! هر دو گروه با تمام نيرو ضد تجدد طلبی و آزاديخواهی مدرن ليبرال بودند و چپها آن را آزاديهای بورژوازی ( كه مسلما محكوم بود!) و مذهبيون بی بندو باری غربی می ناميدند.

 

 نسل امروز خواهان حكومتی است كه آزاديهای فردی،‌اجتماعی و سياسی را تضمين كند و در تمام زمينه ها كثرت گرا باشد. حكومتی كه طبق ساختار و قوانين، حق و اجازه ی دخالت در باورها و ارزشها را نداشته باشد وبه بهانه ی حفاظت دين رسمی، هنر رسمی، راه رفتن رسمی ، خنديدن رسمی، لباس پوشيدن رسمی ، ابراز عقيده ی رسمی ، تفكر رسمی و خلاصه تحت عنوان ارزشهای رسمی، تبعيض و بی حقوق را نصيب دگر انديش و دگر زی نكند. نسل امروز می داند كه تنها حكومتی كه تضمين كننده ی عملی كثرت گرايی در همه ی زمينه هاست ، يك حكومت پارلمانی ليبرال است كه در پناه قوانين آن همه ی انسانها صرف نظر از عقيده ، مسلك، دين، نژاد ، قوم ، جنسيت، ميزان ثروت، ميزان سواد ... در برابر قانون از حقوق مساوی برخوردارند ، حق ايجاد نهاد و تشكل دارند، حق تبليغ و ترويج نظرات خود را دارند، حق تشكيل اپوزيسيون دارند و خلاصه از كليه ی حقوق اجتماعی و انسانی برخوردارند.

 نسل ديروز از چپ گرا گرفته تا مذهبی ، در ضديت با غرب و هر آنچه غربی است ، با يكديگر همصدا بود. الگوی كشورداری برای چپها اردوگاه سوسياليسم و در شرق بود و الگوی مذهبيون ائمه ی اطهار در هزار و چهارصد سال پيش بودند. چپها غرب را اردوگاه سرمايه داری و امپرياليسم می دانستند و مذهبيون ، آن را دشمن اسلام و مبلغ بی بند و باری. تبليغ بدبينی نسبت به هر آنچه از غرب می آيد، منجر به نفی دمكراسی بعنوان يك پديده ی غربی نيز شده بود. اين ذهنيت تا آنجا پيش می رفت كه بر سر اين شعار خمينی كه همه ی بدبختی های ما از آمريكاست (قابل توجه اينكه از انگليس هرگز نامی به پليدی نبرد!) با يكديگر توافق داشتند.

 

 نسل امروز می داند كه در تاريخ ايران كشورهای خارجی از روس گرفته تا انگليس ، از آلمان گرفته تا فرانسه و آمريكا در كشورهای نفت خيز منطقه ، تامين منافع خود را دنبال كرده ومی كنند. اما اين نسل بدين باور نيز رسيده است كه روند تحولات سياسی اجتماعی را در هر كشوری ، روابط درونی آن تعيين ميكند ، هر چند كه عوامل خارجی برای تامين منافعشان ممكن است بخواهند از نتايج اين تحولات بنفع خود استفاده كنند. بعبارت ديگر عامل خارجی می تواند نقش كند كننده يا شتاب دهنده داشته باشد، اما اين ادعای خام كه هر چه بدبختی است زير سر امپرياليسم است، نه تنها نفی عامل مردم در تحولات اجتماعی است، بلكه به نا اميدی عمومی دامن می زند و اين گمان را تقويت می كند كه از آنجا كه تعيين كننده ی نهايی آنها هستند ، پس از تلاش ما چه سود! نتيجه يك بی عملی عمومی و سپردن سرنوشت خويش بدست ديگران و انفعال عمومی است و تمام كسان و جريانهايی كه در اين صد ساله به اين توهم دامن زده اند ، نه دشمنان امپرياليسم ، بلكه تقويت كنندگان عمده سازی نقش بيگانگان و منفعل ساختن مردم يا انحراف جنبش آنها از مقابله با مرتجع ترين نيروهای داخلی ، يعنی ارتجاع سياه مذهبی بوده اند. در عين حال اين نسل می داند كه دمكراسی ليبرال كه چه بخواهيم و چه نخواهيم از غرب می آيد و موفقترين نمونه ی تحقق دمكراسی در جهان است تنها مدلی است كه امكان تضمين بقای همگانی را ايجاد می كند. ما نه مدرنيته ی ايرانی و نه دمكراسی اسلامی داشته ايم و هر يك از اين پسوندها بهانه ای بوده برای اخته كردن و ناكارساز ساختن خود دمكراسی و حذف اصولی از آن به نفع اين يا آن ايدئولوژی و به ضرر آزديهای فردی و اجتماعی . نسل امروز در حين اينكه بر اصول آزادی ،استقلال (فردی و سياسی) و برابری ، بعنوان اعضای مكمل تاكيد دارد، به تعريف محتوايی دمكراسی نزديكتر شده است. همچنين بهيچوجه و تحت هيچ عنوانی و بخاطر هيچ منفعتی حاضر به گذشتن از اصل آزادی بنفع چيز ديگری نيست و بر خلاف نسل پيشين تاكيدی اساسی و غير قابل انكار بر اين اصل دارد. اين سه اصل همانا پايه های فكری ليبراليسم است كه در عصر روشنگری اروپا ريشه دارد و پايه های فكری دمكراسی را می سازد.

 اين نسل شيوه ی حكومتی دمكراتيك ، يعنی حكومتی كه اكثريت مردم با تفويض قدرت به نهادهای سياسی مانند مجلس ، قدرت سياسی را كنترل می كنند ، يعنی حكومتی نه از ادغام دولت و مردم ، بلكه از دوگانگی آنها تشكيل شده است .

 بعبارت ديگر بر خلاف نسل پيشين كه بدنبال مدلی سازگار با اخلاق سنتی و جمع گرايانه بود ، نسل امروز بدنبال تحقق جوهر مدرنيته ، يعنی اخلاق و حقوق فردی است.

 نسل ديروز نسلی آرمان گراست و بخش مهمی از تبليغات نظری اش را نه مديون محتوای تفكرش كه مديون شخصيتها و قهرمانها ست. چه گورا و استالين ، شريعتی و آل احمد (كه كوچكترين ربطی به آزاديخواهی نداشتند) و... ، اينها همه نمايندگان فكری حقيقت مطلق بوده اند و نسل پيشين نه بر پايه ی يافته های فكری خود بلكه بر پايه ی تكرار طوطی وار افكار اين قهرمانان حيات يافت. تقسيم جهان به خير و شر و نگاه دوآليستی به جهان يكی از دلايل مهم اين مطلق نگری است و اينهمه قهرمان بی عيب و نقص تنها بدرد دفتر خاطرات آنها می خورد كه با باليدن به گذشته ، بی عملی فعلی خود را توجيه می كنند.

 نسل امروز قهرمانان مطلق ندارد. بهمين دليل می داند كه ضديت با يك حكومت استبدادی، ملی گرايی ، جمهوريخواهی ، مشروطه خواهی ... الزاما و به خودی خود ، دليل براعتقاد به مبانی دمكراسی نيست . اين نسل همچنان كه شهامت و پايداری بسياری از مبارزين راه آزادی را می ستايد ، شهيدپرور نيست و صرف شهامت را دليل بر بی عيب و نقص بودن نمی داند، كما اينكه كسی می تواند در حماقت گوی شهامت را از ديگران بربايد . پس ميزان ، نيروی خرد است و تعقل و تنها اين نيروست كه می تواند تمام جوانب يك پديده را بشكافد ، بدون هراس از تكفير و تحقير. اين نسل الگوهای فكری خود را در ميان نمايندگان فكری دمكراسی ليبرال و تجددخواهان مشروطه می جويد و از اشتباهات آنها نيز درس می گيرد و از خطاهای روشنفكری نيز در تقابل با آنها می آموزد. پس اين نسل نگاهش به مقولات و وقايع، نگاهی انتقادی است و نه صرفا نافی يا مويد. بهمين دليل نيز بحث اين نسل نه بر سر قالبها يا صرفا تقليد الگوها ، بلكه بر سر محتوای بحثها و انديشه هاست .

هدف من از مقايسه ای كه كردم ، بهيچوجه بدست دادن چهره ای مطلق و بی عيب و نقص از نسل امروز ايران نبوده است ، بلكه توضيح اختلافات و امتيازاتی كه تفكر اين نسل نسبت به نسل پيشين دارد و روشن كردن اين نكته كه با توجه به اين ويژگيها ، تمام آنها كه با يادآوری تجربه انقلاب ٥٧ و مقايسه ی بی اساس آن با امروز ، به اهرمهای بازدارنده ی اين جنبش بدل شده اند ، بدانند كه نيروی محرك امروز چه مشخصات و خواسته هايی دارد و بداند كه اين تفاوتها از زمين تا آسمان است. اين حركت نه بتنهايی بدلايل مادی و منافع طبقاتی يا ايدئولوژيك و مسلكی بلكه و پيش از هر چيز محصول تحولات فكری و فرهنگی است كه مهمترين نتيجه اش رسيدن به خواست كوتاهی دست دين از عرصه ی قدرت سياسی و كثرت گرايی در چارچوب ساختاری دمكراتيك است . همچنين آنها كه به ضعف نداشتن رهبری و انسجام تشكيلاتی در اين جنبش معترضند، خواهند دانست كه اين نسل بدنبال رهبر نيست و دوران رهبران و بتها به سر رسيده است. انسجام تنها زمانی بوجود خواهد آمد كه اين حركت ده هزار نفری به جنبشی صدها هزار نفری تبديل شود كه در آنصورت ديگر حتی دستگاههای سركوب حكومتی نيز كاری از پيش نخواهند برد و بزندان انداختن يا سر به نيست كردن صدها هزار نفر ، امری غير ممكن خواهد بود. به گمان من آنروز را ما همگی و بزودی شاهد خواهيم بود.

جولای ٢٠٠٣

 

 ^

 © 2003 by niloofarbeyzaie@gmx.at

Diese Seite ist Teil eines Framesets [this page is part of a frameset]
LOAD FRAMESET